180 lat temu, w nocy z 21 na 22 lutego 1846 roku, wybuchło powstanie krakowskie, które rozszerzyło się na ziemie wszystkich trzech zaborów, stanowiąc próbę ogólnonarodowego zrywu niepodległościowego. Jego najtragiczniejszym i najkrwawszym epizodem była rzeź galicyjska (rabacja chłopska). Inspirowane przez austriackiego zaborcę zbrojne gromady chłopów rabowały, niszczyły dwory (w cyrkule tarnowskim zagładzie uległo ponad 90 proc. dworów) i w niezwykle bestialski sposób mordowały swoich dziedziców, m.in. odpiłowując im głowy. Austriacy wypłacali nawet nagrody pieniężne chłopom za głowy zamordowanych ziemian. Ponieważ za zabitego szlachcica płacono dwukrotnie więcej niż za rannego, wielu zabijano u progu budynku starostwa w centrum Tarnowa, gdzie zwożono rannych i pomordowanych. Zamordowano od 1200 do 3000 osób, niemal wyłącznie ziemian, urzędników dworskich i rządowych oraz kilkudziesięciu księży. Gdy powstanie krakowskie zostało stłumione i chłopi przestali być potrzebni Austriakom, wojsko przywróciło spokój. Pamięć o tym jednym z najfatalniejszych epizodów polskiej historii przetrwała w sztuce i literaturze, m. in. w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego.

Tarnowskie uroczystości rocznicowe zorganizowano przy największej w kraju Mogile Ofiar Rzezi Galicyjskiej (ponad 200 pochowanych ofiar). Ich organizatorami są: Fundacja Promocji Dziedzictwa Lokalnego Pro Patria Semper, prezydent Tarnowa Jakub Kwaśny, starosta tarnowski Jacek Hudyma oraz sygnatariusze Obywatelskiego Komitetu Obchodów Powstania Narodowego z roku 1846. 

Rocznicowe obchody oficjalnie zainaugurowały ustanowiony przez radnych "Rok Jana Tyssowskiego i uczestników niepodległościowego zrywu z roku 1846", a także całoroczną makroregionalną kampanię społeczną "Bohaterowie rozpamiętani. 1846 - 2026". Fundacja Pro Patria Semper jest inicjatorem obu tych przedsięwzięć. 

A. Cichy / fot. T. Schenk