Akt założycielski Mościc z 1934 roku formalizuje powstanie osiedla budowanego przy okazji tworzenia Państwowej Fabryki Związków Azotowych, zainicjowanej przez prezydenta Ignacego Mościckiego. Przez wiele lat dokument nie był udostępniany publicznie, co sprawiało, że jego historia była przedmiotem zainteresowania zarówno badaczy, jak i mieszkańców Tarnowa. O jego poszukiwaniach i ponownym odnalezieniu często pisano i dyskutowano w lokalnych publikacjach oraz środowiskach regionalnych.

- Przekazanie Aktu jest wyrazem dbałości o naszą historię i o ludzi, którzy ją tworzyli. Jest to ważne wydarzenie w kontekście Jubileuszu 100-lecia powstania Zakładów Azotowych, podczas którego chcemy przypominać historię i podkreślać jej znaczenie dla dzielnicy, regionu oraz całego przemysły chemicznego - powiedział Artur Babicz, członek zarządu Grupy Azoty podczas uroczystego przekazania Aktu, które miało miejsce w środę, 17 czerwca w Willi Kwiatkowskiego.

Dzięki przekazaniu aktu założycielskiego do Archiwum Narodowego dokument zostanie trwale zabezpieczony, a jednocześnie możliwe będzie kontynuowanie badań nad historią Mościc i przemysłowym dziedzictwem Tarnowa.

- Przez wiele lat nie dawała mi spokoju myśl, co stanie się z tym aktem. Chciałem mieć pewność, że zostanie zachowany dla przyszłych pokoleń. Dziś, kiedy trafia do Archiwum Narodowego, jestem spokojny i szczęśliwy. Choć od dawna jestem na emeryturze, uważam, że dopiero teraz kończę swoją pracę dla Zakładu - mówi Edward Krupniak, wieloletni pracownik tarnowskich zakładów, dzięki którego zaangażowaniu w 1998 roku odnaleziono akt.

Dokument od momentu powstania znajdował się w kapsule czasu zakopanej na jednym z mościckich skwerów. Po długich poszukiwaniach udało się go odszukać i zabezpieczyć. Przez kilka lat był eksponowany w izbie pamięci przy Zespole Szkół Technicznych w Mościcach, jednak po jej likwidacji zaginął. W tym czasie wszystkie eksponaty spakowano, przez pewien okres przechowywano w kartonowych pudłach, a następnie trafiły do wewnętrznego archiwum Zakładów Azotowych w Tarnowie.

Akt założycielski tarnowskich Mościc z 1934 roku został sporządzony na baraniej skórze. Poniżej oryginalna treść dokumentu:

W Imię Boże

W roku Pańskim MCMXXXIV dnia 2 czerwca, kiedy Prezydentem Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej jest Prof. Ignacy Mościcki, Prezesem Rady Ministrów jest Leon Kozłowski, Ministrem Przemysłu i Handlu jest dr Górecki Roman, przy poparciu Zjedn. Fabryk Związków Azotowych w Mościcach i Chorzowie, których Rady Administracyjnej Prezesem jest inż. Czesław Klarner, ich Naczelnym Dyrektorem jest inż. Eugeniusz Kwiatkowski, Fabryki w Mościcach Dyrektorem inż. Romuald Wonkonowicz, Gminy Mościce Naczelnikiem jest inż. Stanisław Kubiński, staraniem Spółdzielni pracowników umysłowych „Osiedle” i Spółdzielni pracowników i robotników „Nasz Dom” po poświęceniu przez przewielebnego Biskupa Ordynariusza diecezji tarnowskiej X dr Franciszka Lisowskiego w obecności najdostojniejszego Prezydenta Rzeczypospolitej kamień ten węgielny pod budowę Osiedla pracowników w Mościcach kładziemy.

A. Cichy / fot. Grupa Azoty