To rozróżnienie ma podstawowe znaczenie, ponieważ
 

Spis treści

1. Czym jest uraz ścięgna Achillesa?

2. Jak rozpoznać uszkodzenie lub zerwanie ścięgna Achillesa?

3. Jak wygląda diagnostyka urazu ścięgna Achillesa?

4. Leczenie zachowawcze czy operacja?

5. Jaką rolę odgrywa rehabilitacja?

6. Czy osocze bogatopłytkowe stosuje się przy problemach ze ścięgnem Achillesa?

7. Ile trwa powrót do sprawności?

8. FAQ – najczęstsze pytania o urazy ścięgna Achillesa

Czym jest uraz ścięgna Achillesa?

Ścięgno Achillesa łączy mięśnie łydki z kością piętową i uczestniczy między innymi w odbiciu stopy podczas chodu, biegu czy wspinania się na palce. Ze względu na duże obciążenia jest podatne zarówno na przewlekłe przeciążenia, jak i nagłe urazy.

Do problemów może dojść stopniowo – na przykład wskutek powtarzających się obciążeń treningowych – albo gwałtownie podczas sprintu, skoku czy nagłej zmiany kierunku ruchu.
 

Najczęściej rozpatruje się trzy sytuacje:

• tendinopatię związaną z przeciążeniem i zmianami w strukturze ścięgna,

• częściowe uszkodzenie włókien,

• całkowite zerwanie ścięgna.

Pełne zerwanie może powodować nagły, silny ból i uczucie przypominające kopnięcie w tył nogi. Pacjent może mieć problem ze wspięciem się na palce i prawidłowym odbiciem stopy podczas chodzenia.
 

Jak rozpoznać uszkodzenie lub zerwanie Achillesa?

Objawy zależą od rodzaju urazu. Przy przewlekłej tendinopatii ból może narastać przez tygodnie i początkowo pojawiać się przede wszystkim podczas aktywności. Przy ostrym zerwaniu sytuacja wygląda zupełnie inaczej.

Do objawów wymagających pilnej konsultacji należą nagły ból połączony z trzaskiem lub uczuciem „strzału” w okolicy Achillesa, osłabienie odbicia stopy oraz trudność w chodzeniu.

Brak bardzo silnego bólu nie wyklucza poważnego uszkodzenia. Po pierwszej fazie urazu dolegliwości mogą częściowo ustąpić, mimo że funkcja ścięgna nadal pozostaje zaburzona. Dlatego nie warto sprawdzać jego sprawności poprzez intensywne rozciąganie czy próbę powrotu do treningu.
 

Jak wygląda diagnostyka urazu ścięgna Achillesa?

Podstawą jest wywiad i badanie lekarskie. Lekarz ocenia miejsce bólu, obrzęk, ciągłość ścięgna oraz funkcję stopy. Jednym z elementów badania w przypadku podejrzenia zerwania może być test ucisku łydki – przy prawidłowo działającym ścięgnie ucisk mięśni powinien powodować ruch stopy.

W części przypadków potrzebne jest USG, które pozwala ocenić lokalizację i zakres uszkodzenia. Badania obrazowe są szczególnie przydatne wtedy, gdy obraz kliniczny nie jest jednoznaczny albo trzeba dokładniej określić charakter urazu.

Rozpoznanie powinno poprzedzać wybór terapii – szczególnie jeśli uraz nastąpił nagle.
 

Leczenie zachowawcze czy operacja?

Pełne zerwanie Achillesa nie oznacza automatycznie konieczności operacji. Współczesne leczenie może być zarówno zachowawcze, jak i chirurgiczne, a decyzja zależy od charakteru urazu, czasu od jego powstania, stanu pacjenta, poziomu aktywności i innych czynników klinicznych.

W leczeniu nieoperacyjnym wykorzystuje się między innymi specjalny but ortopedyczny z odpowiednim ustawieniem stopy, tak aby zbliżyć do siebie końce uszkodzonego ścięgna. Następnie ustawienie stopniowo się zmienia, a pacjent przechodzi do kolejnych etapów rehabilitacji.

Leczenie operacyjne może być rozważane w określonych sytuacjach, na przykład przy niektórych nietypowych uszkodzeniach, ponownym zerwaniu albo opóźnionym rozpoczęciu leczenia. Sam wybór operacji nie jest więc uniwersalnym rozwiązaniem dla każdego pacjenta.
 

Jaką rolę odgrywa rehabilitacja?

Niezależnie od sposobu leczenia przywrócenie funkcji ścięgna wymaga czasu. Początkowo najważniejsza jest ochrona gojących się struktur. Dopiero później wprowadza się odpowiednio dobrany ruch, ćwiczenia siłowe, pracę nad zakresem ruchomości i kontrolą kończyny.

Zbyt szybkie zwiększenie obciążeń może narazić gojące się ścięgno na ponowne uszkodzenie. Z drugiej strony prawidłowo zaplanowana rehabilitacja funkcjonalna jest istotnym elementem odzyskiwania siły łydki i prawidłowego wzorca chodu. Protokoły postępowania mogą obejmować kolejne etapy od ochrony ścięgna, przez stopniowe wzmacnianie, aż po ćwiczenia specyficzne dla danej dyscypliny sportowej.
 

Czy osocze bogatopłytkowe stosuje się przy problemach ze ścięgnem Achillesa?

PRP powstaje z krwi pacjenta. Po jej pobraniu i odwirowaniu uzyskuje się frakcję o zwiększonej koncentracji płytek krwi, które zawierają czynniki uczestniczące w procesach naprawczych tkanek.

W praktyce ortopedycznej osocze bogatopłytkowe w ortopedii stosuje się między innymi w wybranych problemach dotyczących ścięgien i przeciążeń narządu ruchu. W SuperMed preparat może być podawany pod kontrolą USG po wcześniejszej kwalifikacji lekarskiej.

Trzeba jednak wyraźnie odróżnić przewlekłe problemy ścięgna od świeżego, pełnego zerwania. PRP nie zastępuje standardowego leczenia całkowitego zerwania Achillesa. O ewentualnym zastosowaniu takiej terapii powinien więc decydować ortopeda po określeniu rodzaju uszkodzenia i celu leczenia.
 

Ile trwa powrót do sprawności?

Nie ma jednego terminu odpowiedniego dla każdego pacjenta. Przy niewielkich przeciążeniach leczenie może być znacznie krótsze niż po całkowitym zerwaniu.

Po pełnym zerwaniu proces odbudowy funkcji liczy się zwykle w miesiącach, a powrót do intensywnego sportu jest jednym z ostatnich etapów. W przykładowych protokołach rehabilitacyjnych przygotowanie sportowe rozpoczyna się dopiero po wcześniejszych fazach ochrony i wzmacniania ścięgna, a pełniejszy powrót do aktywności następuje stopniowo.
 

Znaczenie mają między innymi:

• rozległość urazu,

• sposób leczenia,

• stan ścięgna przed kontuzją,

• wiek, aktywność pacjenta,

• regularność rehabilitacji.

Brak bólu nie powinien być jedynym kryterium powrotu do sportu – równie ważne są siła, kontrola ruchu i zdolność kończyny do przenoszenia obciążeń.
 

FAQ – najczęstsze pytania o urazy ścięgna Achillesa

Czy z zerwanym ścięgnem Achillesem można chodzić?

Czasami pacjent jest w stanie poruszać się mimo zerwania, dlatego sama możliwość chodzenia nie wyklucza poważnego urazu. Przy podejrzeniu zerwania potrzebna jest ocena lekarska.
 

Czy zerwanie ścięgna Achillesa zawsze trzeba operować?

Nie. Zarówno leczenie operacyjne, jak i odpowiednio prowadzone leczenie zachowawcze są stosowane w praktyce. Metodę dobiera się indywidualnie.
 

Czy przy urazie ścięgna Achillesa zawsze wykonuje się USG?

Nie w każdym przypadku. Pełne zerwanie może być rozpoznane klinicznie, natomiast USG pomaga potwierdzić i dokładniej ocenić charakter uszkodzenia, gdy jest to potrzebne.
 

Czy PRP może zastąpić rehabilitację?

Nie. Nawet jeżeli lekarz zakwalifikuje pacjenta do PRP w określonym wskazaniu, terapia nie zastępuje prawidłowo zaplanowanego postępowania rehabilitacyjnego.
 

Kiedy po urazie można wrócić do biegania?

Termin zależy od rodzaju urazu i wyników rehabilitacji. Po poważnych uszkodzeniach powrót do biegania powinien następować dopiero po odbudowaniu odpowiedniej siły, ruchomości i kontroli kończyny, zgodnie z zaleceniami lekarza lub fizjoterapeuty.
 

PL / fot. pexels.com

Materiał: Artykuł sponsorowany