Co zostaje w filtrze DPF po wypaleniu sadzy?

Filtr DPF zatrzymuje cząstki sadzy powstające podczas pracy silnika Diesla. Aby zapobiec nadmiernemu ograniczeniu przepływu spalin, układ okresowo przeprowadza regenerację, czyli wypalanie nagromadzonej sadzy w podwyższonej temperaturze. W zależności od konstrukcji pojazdu proces może przebiegać podczas normalnej jazdy lub wymagać aktywnego podniesienia temperatury spalin.

Problem polega na tym, że nie wszystkie zanieczyszczenia zgromadzone we wkładzie można spalić. W DPF stopniowo odkłada się również popiół, pochodzący przede wszystkim z niepalnych składników oleju silnikowego oraz niektórych dodatków do paliwa. Nawet w sprawnym silniku niewielka ilość oleju trafia do komory spalania, a pozostające po nim związki mineralne mogą osadzać się w filtrze.

W przeciwieństwie do sadzy popiół nie znika podczas regeneracji termicznej. Z czasem zajmuje coraz więcej miejsca we wkładzie, zmniejszając jego zdolność do gromadzenia kolejnych porcji sadzy. Może to prowadzić do wzrostu oporów przepływu i częstszego uruchamiania regeneracji.

Dlatego trzeba odróżnić filtr zapełniony głównie sadzą od filtra, w którym nagromadziła się znaczna ilość popiołu. W pierwszej sytuacji, jeśli pozwalają na to warunki techniczne i stan pojazdu, wystarczająca może okazać się prawidłowa regeneracja. W drugiej kolejne wypalanie nie usunie niepalnych osadów. Konieczne może być oczyszczenie filtra po wymontowaniu go z samochodu.
 

Kontrolka DPF i spadek mocy – czy winny zawsze jest filtr?

Zapchany DPF może powodować spadek mocy, zwiększone zużycie paliwa, częstsze regeneracje oraz zapalenie kontrolki filtra lub check engine. Przy poważniejszych nieprawidłowościach sterownik może ograniczyć osiągi silnika i uruchomić tryb awaryjny.

Podobne objawy nie muszą jednak oznaczać, że filtr jest uszkodzony albo wymaga czyszczenia. Nieprawidłowe wskazania może powodować awaria czujnika różnicy ciśnień lub nieszczelność przewodów pomiarowych. Z kolei problemy z układem wtryskowym, zaworem EGR czy turbosprężarką mogą zwiększać ilość sadzy powstającej podczas spalania.

Istotnym etapem diagnostyki jest odczyt kodów błędów oraz parametrów bieżących sterownika. Mechanik powinien przeanalizować wskazania czujnika różnicy ciśnień przy odpowiednich warunkach pracy silnika, temperatury spalin i – jeśli sterownik udostępnia takie dane – obliczone obciążenie filtra sadzą oraz szacowaną ilość popiołu.

Trzeba przy tym pamiętać, że wartości wyliczane przez sterownik nie są bezpośrednim pomiarem masy zanieczyszczeń zgromadzonych we wkładzie. Stanowią element diagnostyki, który należy zestawić z pozostałymi objawami i wynikami kontroli.

Sam kod błędu związany z DPF nie przesądza więc o konieczności wymiany. Co więcej, wymuszanie kolejnych regeneracji bez ustalenia przyczyny nieprawidłowości może być nieskuteczne, a przy nadmiernym nagromadzeniu sadzy również niebezpieczne dla wkładu.
 

Kiedy czyszczenie DPF ma sens, a kiedy konieczna jest wymiana?

Podstawowym warunkiem zakwalifikowania filtra do czyszczenia jest odpowiedni stan jego wkładu. Jeżeli ceramiczna struktura pozostaje nieuszkodzona, a ograniczenie przepływu wynika z nagromadzonych osadów, ich usunięcie może przywrócić prawidłowe parametry przepływu.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy rdzeń jest pęknięty, nadtopiony, niekompletny albo został uszkodzony podczas wcześniejszych prób naprawy. W takich przypadkach samo wypłukanie zanieczyszczeń nie odtworzy prawidłowej struktury filtra. Uszkodzenia mogą również pogarszać jego zdolność do zatrzymywania cząstek stałych, nawet jeśli spaliny przepływają przez niego bez nadmiernego oporu.

Do nadtopienia ceramiki może dojść między innymi wskutek niekontrolowanego wzrostu temperatury podczas regeneracji mocno obciążonego sadzą filtra. Dlatego ignorowanie poważnych objawów i kontynuowanie jazdy bez diagnostyki może zwiększać ryzyko kosztownej awarii.

Nie wszystkie uszkodzenia są widoczne z zewnątrz. Przed podjęciem decyzji o czyszczeniu należy więc ocenić stan wkładu, a także sprawdzić, czy jego przepustowość rzeczywiście jest ograniczona.

Ważne jest również ustalenie, dlaczego filtr się zapchał. Jeśli przyczyną jest niesprawny wtryskiwacz albo nadmierne zużycie oleju przez silnik, oczyszczenie DPF bez usunięcia tej usterki może przynieść jedynie krótkotrwały efekt.
 

Jak przebiega profesjonalne czyszczenie DPF i jak sprawdza się jego efekty?

Jedną z metod usuwania nagromadzonych osadów jest czyszczenie hydrodynamiczne, wykonywane na zdemontowanym filtrze. Wykorzystuje ono przepływ wody i odpowiednio dobrany środek czyszczący do wypłukiwania zanieczyszczeń z kanałów wkładu.

Przykładem takiej usługi jest proces opisywany przez warsztat DPF Regeneracja w Niezdowie koło Dobczyc. Firma deklaruje wykorzystanie urządzenia FFSolution FH3 Double. Po otrzymaniu wymontowanego filtra pracownicy przeprowadzają oględziny endoskopowe obu stron wkładu, sprawdzając, czy nie występują pęknięcia, nadtopienia lub ubytki.

Następnie wykonywany jest pomiar oporów przepływu na stanowisku testowym. Pozwala on ocenić stopień ograniczenia przepustowości filtra przed rozpoczęciem czyszczenia.

Podczas właściwego procesu przez wkład przepływa woda z detergentem. Według opisu technologii stosowanej przez firmę czyszczenie rozpoczyna się w kierunku przeciwnym do normalnego przepływu spalin, a następnie odbywa się zgodnie z nim. Przy silnych zabrudzeniach cykl może zostać powtórzony.

Po zakończeniu płukania filtr jest suszony, chłodzony i ponownie poddawany pomiarowi. Uzyskane wyniki są dokumentowane, dzięki czemu można porównać opory przepływu przed czyszczeniem i po nim.

Takie porównanie dostarcza konkretnej informacji o efekcie usuwania osadów. Ma jednak swoje ograniczenia. Poprawa przepływu na stanowisku nie potwierdza automatycznie pełnej sprawności układu oczyszczania spalin po zamontowaniu części w samochodzie. Nie dowodzi też usunięcia wszystkich usterek silnika ani prawidłowej skuteczności filtracji uszkodzonego wkładu.

Dlatego wartościowy raport z czyszczenia powinien być traktowany jako jeden z elementów oceny stanu filtra, a nie jako gwarancja rozwiązania każdego problemu z DPF.
 

Ile kosztuje czyszczenie DPF, a ile wymiana na nowy?

Koszt zakupu nowego filtra zależy od modelu samochodu, wersji silnika, producenta części oraz dostępności odpowiedniego zamiennika. W niektórych pojazdach cena samego DPF może wynosić kilka tysięcy złotych. Trzeba jeszcze uwzględnić demontaż starego podzespołu, montaż nowego i niezbędne czynności serwisowe.

Profesjonalne czyszczenie istniejącego filtra może być znacznie tańsze, pod warunkiem że jego stan techniczny pozwala na dalszą eksploatację.

Przykładowo warsztat DPF Regeneracja publikuje cenę 350 zł netto za czyszczenie filtrów DPF, FAP i GPF oraz katalizatorów DOC i SCR w samochodach osobowych i dostawczych do 3,5 tony. W przypadku filtrów DPF z pojazdów ciężarowych, autobusów i maszyn budowlanych podana stawka wynosi 650 zł netto.

Wskazane kwoty dotyczą usługi czyszczenia. Przy porównywaniu kosztów trzeba osobno uwzględnić diagnostykę pojazdu, demontaż, ponowny montaż, ewentualny transport filtra oraz usunięcie usterki, która doprowadziła do jego zapchania. Nie należy zakładać, że wszystkie te czynności są objęte podstawową ceną.

Warto więc porównać dwa pełne warianty naprawy, a nie tylko cenę nowej części ze stawką za czyszczenie. Dopiero takie zestawienie pokaże, jaka jest rzeczywista różnica kosztów.
 

Dlaczego filtr DPF może ponownie zapchać się po czyszczeniu?

Usunięcie osadów z filtra nie zmienia sposobu pracy silnika. Jeśli samochód produkuje nadmierne ilości sadzy lub układ nie jest w stanie prawidłowo przeprowadzać regeneracji, problem może szybko powrócić.

Jedną z częstych przyczyn kłopotów jest eksploatacja na krótkich odcinkach, szczególnie wtedy, gdy silnik i układ wydechowy nie osiągają temperatur niezbędnych do zakończenia regeneracji. Nie oznacza to, że każdy samochód używany w mieście musi mieć problemy z DPF. Znaczenie mają konstrukcja układu, warunki pracy i stan techniczny pojazdu.

Istotne są też niesprawności osprzętu silnika. Wadliwe wtryskiwacze mogą powodować nieprawidłowe spalanie paliwa i zwiększoną emisję sadzy. Usterki EGR lub układu doładowania również mogą pogarszać warunki spalania. Z kolei nadmierne przedostawanie się oleju silnikowego do procesu spalania lub układu wydechowego sprzyja powstawaniu osadów.

Osobnym zagadnieniem jest dobór oleju silnikowego. W wielu pojazdach wyposażonych w DPF producent wymaga olejów o ograniczonej zawartości składników popiołotwórczych, określanych jako low SAPS lub mid SAPS. Takie oleje mogą ograniczać tempo gromadzenia popiołu, ale nie eliminują go całkowicie. Należy stosować olej zgodny z konkretną specyfikacją producenta silnika.

Nie można też pomijać czujników temperatury spalin i różnicy ciśnień. Nieprawidłowe dane przekazywane do sterownika mogą zakłócać zarządzanie regeneracją nawet wtedy, gdy sam wkład filtra jest sprawny.

Z tego powodu po profesjonalnym czyszczeniu warto sprawdzić nie tylko wynik pomiaru przepływu, lecz także zachowanie samochodu po ponownym montażu. Jeśli kontrolki wracają, regeneracje nadal odbywają się zbyt często albo pojawiają się problemy z mocą, konieczna jest dalsza diagnostyka.
 

Ile trwa czyszczenie DPF i co trzeba ustalić przed oddaniem filtra?

DPF Regeneracja deklaruje orientacyjny czas realizacji usługi wynoszący 24–48 godzin. Termin ten dotyczy obsługi przekazanego filtra i nie powinien być automatycznie utożsamiany z całkowitym czasem naprawy samochodu, obejmującym również demontaż, transport i ponowny montaż.

Warsztat znajduje się pod adresem Niezdów 81, niedaleko Dobczyc. Oferta jest kierowana również do klientów z innych miejscowości Małopolski. Przykładowo szczegóły czyszczenia filtrów DPF dla kierowców z Tarnowa firma przedstawia na swojej lokalnej podstronie, którą można sprawdzić tutaj. Nie oznacza to jednak, że posiada osobny punkt serwisowy w Tarnowie.

Przed przekazaniem części należy uzgodnić sposób jej dostarczenia, termin wykonania usługi oraz to, kto zajmie się demontażem i ponownym montażem. Warto również zapytać, jakie dokumenty potwierdzające wyniki pomiarów otrzyma klient.

Oferta warsztatu obejmuje także czyszczenie filtrów FAP stosowanych w dieslach, filtrów GPF z silników benzynowych oraz wybranych katalizatorów DOC i SCR. Trzeba przy tym odróżnić oczyszczenie zanieczyszczonego katalizatora od naprawy jego uszkodzonej struktury lub przywrócenia utraconej aktywności chemicznej.

Przed wyrażeniem zgody na wymianę DPF najlepiej więc uzyskać odpowiedź na kilka konkretnych pytań: czy diagnostyka potwierdziła ograniczenie przepustowości filtra, czy jego wkład nadaje się do dalszego użytkowania, co spowodowało zapchanie oraz jaki będzie całkowity koszt obu wariantów naprawy.

Jeśli ceramiczny wkład pozostaje sprawny, a profesjonalne czyszczenie przywraca odpowiednie parametry przepływu, zakup nowego filtra może okazać się zbędny. Gdy jednak ceramika jest uszkodzona lub oczyszczenie nie pozwala uzyskać wymaganych parametrów, konieczna może być wymiana. Ostateczna decyzja powinna wynikać z diagnostyki, a nie z samego przebiegu samochodu, zapalonej kontrolki czy ceny nowej części.
 

PL / fot. dpf-regeneracja.pl

Materiał: Artykuł sponsorowany