Wystawa zaprezentuje historię harcerstwa w Tarnowie i regionie – od jego narodzin, przez dwudziestolecie międzywojenne i lata II wojny światowej, aż po okres powojenny. Jej głównymi bohaterami będą ludzie, którzy współtworzyli harcerski ruch, poświęcając mu swój czas, energię i pasję. 

- Przede wszystkim harcerstwo to była grupa ok. 6 do 8 chłopców, która miała spotykać się, mając podobne zainteresowania, szkolić się w rzemiośle, różnego rodzaju technikach, często na łonie przyrody, zdobywać różnego rodzaju sprawności, czyli np. rozpalanie ogniska, zdobywanie pożywienia, wiedzę na temat przyrody - zwierząt i roślin. Jak wiemy, później do tych sprawności powstawały odznaki. Ta grupa młodych osób zapoczątkowała to wszystko. Harcerstwo było w pewnym sensie próbą wyjścia poza sztywne ramy szkolne - wyprowadzenia młodzieży na zewnątrz i przygotowania jej przede wszystkim do radzenia sobie w trudnych, życiowych sytuacjach. I zobaczmy, jak to jest aktualne również dzisiaj - młodzież w szczególności w związku z dzisiejszą cyfryzacją rzeczywiście potrzebuje tego typu rozwiązań - mówi Jakub Nowak, kurator wystawy.

Ekspozycja zgromadzi liczne świadectwa harcerskiej przeszłości: dawne mundury, sztandary, pamiątki należące do tarnowskich harcerzy, a także przedmioty dokumentujące ich udział w krajowych i międzynarodowych zlotach. Każdy z tych obiektów opowiada fragment historii ruchu, ukazując jego przemiany na przestrzeni ponad stu lat, ale również niezmienność ideałów, które od pokoleń stanowią fundament harcerskiej działalności.

- Tarnów był jednym z pierwszych miast gdzie harcerstwo rozwijało się bardzo szybko - mówi Jakub Nowak. Jak podkreśla, harcerstwo stopniowo zyskiwało popularność w coraz szerszych kręgach społecznych, pojawiły się też żeńskie drużyny.

- Coraz częściej pojawiali się harcerze w sporcie Mamy też świetny przykład z Tarnowa - drużyny marynarskie, których członkowie odbywali nawet kursy nad Morzem Bałtyckim. Byli także radiowcy, majsterkowicze, a nawet osoby zainteresowane motoryzacją. Głównym celem harcerstwa było przygotowanie młodych ludzi do życia, tak aby w przyszłości potrafili poradzić sobie z każdą przeciwnością losu. Dlatego właśnie harcerstwo trafiało do tak szerokiego grona osób - dodaje Jakub Nowak.

Szczególne miejsce na wystawie zajmie historia pieśni „Płonie ognisko i szumią knieje” - jednego z najbardziej rozpoznawalnych utworów polskiego harcerstwa. Jej twórcą był tarnowianin Jerzy Braun, harcerz i późniejszy komendant hufca, który odegrał również ważną rolę w rozwoju harcerskiego czasopiśmiennictwa. W 1920 roku tekst pieśni ukazał się na łamach miesięcznika „Czuwaj”, zainicjowanego i redagowanego przez Brauna. Utwór, który od ponad wieku towarzyszy harcerskim spotkaniom, niezmiennie rozbrzmiewa przy ogniskach w całym kraju, łącząc kolejne pokolenia harcerzy.

Prezentowane eksponaty pochodzą ze zbiorów własnych Muzeum Ziemi Tarnowskiej, prywatnych kolekcjonerów, Muzeum Harcerstwa w Warszawie, Muzeum Ziemi Bieckiej, Domu Kultury w Tuchowie, Muzeum Śląskiego w Katowicach, Muzeum Narodowego w Kielcach, Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie, Stowarzyszenia - Muzeum Harcerskie w Zakopanem, Związku Harcerstwa Polskiego Chorągiew Łódzka.

Wystawę będzie można zwiedzać do 4 kwietnia 2027 roku.

Aga Cichy / Na zdj. tarnowscy harcerze na wycieczce, Polska, 1926 r., źródło Muzeum Ziemi Tarnowskiej