Przez blisko 50 lat władze ZSRR zatajały prawdę o zamordowaniu polskich oficerów. Przełom nastąpił dopiero w 1990 r., kiedy Związek Sowiecki oficjalnie przyznał, że zbrodni dokonało NKWD. Rok później polska grupa kierowana przez prokuratora Stefana Śnieżkę przeprowadziła ekshumacje ofiar ze Starobielska, co potwierdziło ogrom zbrodni. Pomimo zgromadzonych dowodów w 2005 r. Rosja uznała sprawę za przedawnioną, dlatego badania w tej sprawie są nadal prowadzone przez Instytut Pamięci Narodowej.

Prezentowana przed Regionalnym Centrum Edukacji o Pamięci wystawa IPN w Krakowie dotyczy kluczowej dokumentacji tych wydarzeń. Andrzej Świderski (fotograf Energopolu) uwiecznił je na zdjęciach - od postawienia pierwszego brzozowego krzyża przez pracowników Energopolu, przez przebieg oficjalnych prac ekshumacyjnych, aż po przygotowanie symbolicznej mogiły oficerów.

W trakcie prac ekshumacyjnych potwierdzono istnienie pięciu masowych grobów polskich oficerów, w których odkryto szczątki 161 osób. Znaleziono również dokumenty osobiste i służbowe, korespondencję od rodzin oraz przedmioty pozwalające na identyfikację ofiar. Badania potwierdziły, że w Charkowie-Piatichatkach spoczywają oficerowie z obozu w Starobielsku.

Kolejne badania archeologiczne przeprowadzone w 1994 r. pozwoliły odtworzyć topografię cmentarza NKWD i odnaleźć wszystkie masowe groby - było ich łącznie 75, w tym 15 mogił polskich oficerów oraz 60 grobów ofiar innych sowieckich egzekucji.

Wystawę w Tarnowie otworzyli: naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Krakowie Michał Masłowski i zastępca dyrektora Muzeum Ziemi Tarnowskiej Marcin Borys.

Ekspozycję można oglądać do końca maja.

AC / fot. archiwum Muzeum Ziemi Tarnowskiej